İran, nükleer programı ve bölgesel gerilimleri düşürmek amacıyla Fransa’ya 3 aşamalı yeni bir barış planı sundu. Bu diplomatik girişime rağmen, ABD basınında aynı dönemde İran’a karşı olası bir askeri saldırı planının hazırlandığına dair çarpıcı iddialar yer aldı. Tahran’ın teklifi, ABD’nin 2015 nükleer anlaşmasından çekilmesi ve ağır yaptırımları yeniden uygulamaya koymasının ardından yükselen tansiyonu düşürmeyi amaçlarken, Washington’ın plana sıcak bakmadığı belirtildi.
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif tarafından Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a iletilen barış planı, nükleer anlaşmanın geleceği ve bölgedeki istikrar için kritik öneme sahip. Ancak eş zamanlı olarak New York Times (NYT) gibi önde gelen ABD gazetelerinin, Pentagon’da İran’a yönelik askeri operasyon senaryolarının tartışıldığına dair haberleri, bölgedeki tansiyonun ne denli yüksek olduğunu gözler önüne serdi.
İran’ın 3 Aşamalı Barış Planı Nasıl İşleyecek?
Tahran’ın önerdiği ve Paris’e sunulan 3 aşamalı planın temelini, karşılıklı adımlar atarak 2015 Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak bilinen nükleer anlaşmaya tam uyumu yeniden sağlamak ve daha kapsamlı bir müzakere sürecine zemin hazırlamak oluşturuyor:
- Birinci Aşama: Karşılıklı Taahhütler
- İran, KOEP kapsamındaki nükleer taahhütlerini yeniden tam olarak yerine getirecek.
- Buna karşılık ABD, İran petrol ihracatına uyguladığı yaptırımları tamamen kaldıracak.
- İkinci Aşama: Avrupa’nın Rolü ve Tam Uygunluk
- Avrupa ülkeleri, İran ile ticareti kolaylaştırmayı amaçlayan INSTEX gibi mekanizmalar başta olmak üzere, KOEP kapsamındaki tüm ekonomik taahhütlerini yerine getirecek.
- Bu aşamanın ardından İran, nükleer anlaşmadaki tüm yükümlülüklerine geri dönecek.
- Üçüncü Aşama: Kapsamlı Müzakereler
- Tüm tarafların tam uyumu sağlandıktan sonra, geleceğe yönelik daha geniş kapsamlı ve yeni bir anlaşma için kapsamlı müzakerelere başlanacak.
Ancak kaynaklara göre, bu plan ABD tarafından kabul görmedi. Washington, öncelikle İran’ın nükleer programını tamamen durdurmasını ve bölgesel faaliyetlerini değiştirmesini talep ediyor.
ABD Basınından Saldırı İddiaları: Kim, Ne Zaman, Neden?
İran’ın diplomatik çabaları devam ederken, ABD basınında ortaya atılan ve bölgedeki gerilimi daha da tırmandıran askeri saldırı iddiaları dikkat çekiyor. New York Times’ın haberine göre:
- Kim Planladı? ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Pentagon’a İran’a yönelik bir saldırı planı sundu.
- Hedefler Neler? Plan, İran’ın nükleer tesislerinin yanı sıra, ülkedeki diğer askeri hedefleri de içeriyor.
- Ne Zaman Gerçekleşecek? Saldırının Temmuz sonu ile Ağustos başı gibi bir dönemde gerçekleştirilmesi planlanıyordu.
- Neden? İddialara göre ABD, İran’ın nükleer silah üretmeye çok yaklaştığına dair endişeler taşıyor ve bu durumu bir tehdit olarak görüyor.
NYT, bu askeri planın Pentagon’da bazı üst düzey yetkililer tarafından şiddetle reddedildiğini de ekledi. Söz konusu yetkililer, İran’a yönelik olası bir askeri müdahalenin, Orta Doğu’da geniş çaplı ve yıkıcı bir savaşa yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Bölgesel Gerilim ve Nükleer Endişeler
ABD’nin 2018’de KOEP’ten tek taraflı olarak çekilip İran’a ağır ekonomik yaptırımlar uygulamaya başlaması, bölgedeki gerilimi doruk noktasına çıkarmıştı. Buna karşılık İran, anlaşmanın bazı maddelerine uymayı bırakarak uranyum zenginleştirme seviyelerini anlaşmada belirtilen sınırların üzerine çıkarmıştı. Bu gelişmeler, uluslararası toplumda nükleer silahlanma endişelerini yeniden alevlendirirken, İran’ın sunduğu barış planı ve ABD’den gelen askeri saldırı iddiaları, bölgenin geleceğine dair belirsizlikleri artırıyor.
İran’dan 3 aşamalı barış planı! ABD basınından saldırı iddiası doğru mu?
Evet, İran’dan 3 aşamalı bir barış planı sunulduğu ve ABD basınında saldırı iddialarının yer aldığı haberleri doğru ve çeşitli kaynaklarca teyit edilmiş bilgilerdir. İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in planı Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a sunduğu, bu diplomatik çabaya rağmen ABD’nin plana sıcak bakmadığı ve New York Times gibi önemli basın kuruluşlarının ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından İran’a yönelik bir askeri saldırı planının hazırlandığına dair iddiaları yayımladığı kamuoyuna yansımıştır.