Orta Doğu’da tansiyonu yükselten yeni bir olayda, ABD donanması İran’a ait bir insansız hava aracını (İHA) Hürmüz Boğazı’nda düşürdü. Olay, ABD Başkanı Donald Trump tarafından kamuoyuna duyurulurken, İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ise böyle bir İHA kaybına dair bilgilerinin olmadığını açıkladı. Bu gelişme, bölgedeki zaten gergin olan atmosferi daha da kızıştırdı ve taraflar arasındaki doğrudan askeri temas riskini artırdı.
ABD Başkanı Trump, yaptığı açıklamada, USS Boxer adlı amfibi hücum gemisinin, uluslararası sularda seyrederken kendisine 1000 yard (yaklaşık 914 metre) mesafeye kadar yaklaşan İran İHA’sını “derhal imha ettiğini” bildirdi. Trump, İHA’nın gemi ve mürettebatın güvenliğine yönelik bir tehdit oluşturduğunu, bu nedenle bir “savunma eylemi” olarak vurulduğunu vurguladı.
Olayın Detayları: Nerede ve Nasıl Gerçekleşti?
Pentagon tarafından yapılan açıklamaya göre, olay Perşembe sabahı (ABD yerel saatiyle) Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası sularda meydana geldi. ABD’nin USS Boxer amfibi hücum gemisi, Basra Körfezi’ne giriş yaparken, İran’a ait olduğu belirlenen bir İHA’nın kendilerine doğru tehlikeli bir şekilde yaklaştığını tespit etti. ABD’li yetkililer, İHA’nın defalarca yapılan uyarıları dikkate almadığını ve geminin güvenliğini tehdit eden bir pozisyona girdiğini belirtti. Gemideki savunma sistemleri devreye sokularak İHA düşürüldü. ABD’li kaynaklar, İHA’nın gemiye sadece 1000 yard kala vurulduğunu ve mürettebat için doğrudan bir risk oluşturduğunu kaydetti.
Taraflardan Gelen Açıklamalar: Kim Ne Dedi?
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada İran’ın bu eylemini “tehlikeli ve provokatif” olarak nitelendirdi. Trump, ABD’nin personelini, tesislerini ve çıkarlarını koruma hakkına sahip olduğunu ifade etti ve diğer ulusları da seyrüsefer serbestisini korumak için İran’ı kınamaya çağırdı. ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Joseph Dunford ise, bölgedeki gerilimi azaltmak için diplomatik çözümlerin önemini vurguladı.
İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ise New York’ta yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı’nda İHA kaybettiğimize dair bir bilgimiz yok” dedi. Zarif’in bu açıklaması, olayla ilgili çelişkili bilgilere yol açarken, İran’ın resmi kaynaklarından henüz detaylı bir yalanlama veya doğrulama gelmedi.
Bölgesel Gerilim ve Önceki Olaylar: Neden Önemli?
Bu olay, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki bölgede artan gerilimin son halkasını oluşturuyor. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı’nda yaşanan her olay, küresel enerji piyasalarında ve uluslararası ilişkilerde büyük yankı buluyor. Geçtiğimiz aylarda bölgede yaşanan birçok olay, ABD ile İran arasındaki ilişkileri kopma noktasına getirmişti:
- Haziran 2019: İran, Hürmüz Boğazı üzerinde bir ABD RQ-4 Global Hawk tipi insansız hava aracını düşürmüş, ABD misilleme saldırısından son anda vazgeçmişti.
- Mayıs ve Haziran 2019: Umman Körfezi’nde altı ticari gemiye yapılan saldırılardan ABD ve müttefikleri İran’ı sorumlu tutmuş, İran ise iddiaları reddetmişti.
- Temmuz 2019: İngiltere’ye ait bir petrol tankerinin İran tarafından alıkonulması, Batı ile İran arasındaki gerilimi daha da tırmandırmıştı.
Bu son olay, taraflar arasındaki karşılıklı güvensizliği daha da derinleştirirken, ABD’nin İran’a yönelik “maksimum baskı” politikasının bölgedeki etkilerini gözler önüne seriyor. Uluslararası toplum, tarafları itidalli olmaya ve gerilimi düşürecek adımlar atmaya çağırıyor.